تدوین استراتژی سازمان
تدوین استراتژی یعنی انتخاب آگاهانه اینکه سازمان کجا رقابت کند و چگونه ببرد. نکته اصلی در واژه «انتخاب» است: استراتژی به همان اندازه که تعیین میکند چه کاری انجام دهیم، مشخص میکند چه کاری انجام ندهیم.
مدیریت استراتژیک فرایند پیوسته تدوین، اجرا و ارزیابی تصمیمهایی است که سازمان را قادر میسازد به اهداف بلندمدت خود برسد. استراتژی الگوی تخصیص منابع برای ایجاد و حفظ مزیت رقابتی در محیطی مشخص است.
سه مرحله مدیریت استراتژیک
| مرحله | پرسش محوری | خروجی |
|---|---|---|
| تدوین Formulation | کجا برویم و چگونه؟ | چشمانداز، ماموریت، اهداف، استراتژیهای منتخب |
| اجرا Implementation | چه کسی، با چه منابعی، تا کی؟ | ساختار، بودجه، برنامه عملیاتی، انگیزش |
| ارزیابی Evaluation | آیا کار میکند؟ | سنجش عملکرد، اقدام اصلاحی |
مرحله تدوین معمولاً پرسر و صداترین مرحله است، اما شکست بیشتر استراتژیها در مرحله اجرا رخ میدهد؛ جایی که ساختار، بودجه و انگیزهها با استراتژی همراستا نمیشوند.
سطوح استراتژی
- سطح بنگاه (Corporate) — در چه کسبوکارهایی حضور داشته باشیم؟ تصمیمهای تنوعبخشی، ادغام، واگذاری.
- سطح کسبوکار (Business) — در هر کسبوکار چگونه رقابت کنیم؟ رهبری هزینه، تمایز، تمرکز.
- سطح وظیفهای (Functional) — هر واحد چگونه از استراتژی کسبوکار پشتیبانی کند؟ استراتژی بازاریابی، مالی، منابع انسانی.
- استراتژی بلندمدت، جهتدهنده و مربوط به «چه چیزی و چرا» است؛ تاکتیک کوتاهمدت، اجرایی و مربوط به «چگونه» است.
- هدف مقصد است؛ استراتژی مسیر رسیدن به آن. «افزایش ۲۰ درصدی فروش» هدف است، «ورود به بازار صنفی از راه شبکه توزیع جدید» استراتژی.
- برنامهریزی فعالیت است؛ استراتژی انتخاب. یک برنامه مفصل که هیچ چیزی را کنار نگذاشته باشد، استراتژی نیست.
- استراتژی بدون مصالحه وجود ندارد؛ اگر چیزی را رد نکرده باشید، انتخاب نکردهاید.
- ورودی تدوین استراتژی از دو سو میآید: تحلیل بیرونی (محیط کلان و صنعت) و تحلیل درونی (منابع و توانمندیها).
- استراتژی باید با ساختار سازگار باشد؛ جمله معروف چندلر: ساختار از استراتژی پیروی میکند.
- استراتژی برنامهریزیشده همیشه همان چیزی نیست که محقق میشود؛ بخشی از استراتژی در عمل و بهصورت نوظهور شکل میگیرد.
یک شرکت تولید لوازم خانگی تصمیم میگیرد بهجای رقابت قیمتی با واردات، روی خدمات پس از فروش و گارانتی طولانی تمرکز کند. این یک استراتژی تمایز در سطح کسبوکار است. تصمیم به تاسیس شبکه نمایندگی، استراتژی وظیفهای پشتیبان آن است، و کمپین تبلیغاتی نوروز یک تاکتیک.
واژگان کلیدی
- مدیریت استراتژیکStrategic Management
- استراتژی سطح بنگاهCorporate Strategy
- استراتژی نوظهورEmergent Strategy
- مصالحه استراتژیکTrade-off